Trong thời gian gần đây, không ít những vụ việc người đi bộ đi vào đường cao tốc bị ô tô tông tử vong, đặt ra vấn đề trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan.

1. Trách nhiệm của tài xế ra sao?
Theo quy định tại khoản 3 Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, pháp luật quy định người đi bộ không được đi trên đường cao tốc, trừ người phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc. Trường hợp vi phạm có thể bị phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng, căn cứ theo khoản 2 Điều 10 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Tuy nhiên, dù người đi bộ tự ý đi vào đường cao tốc là hành vi vi phạm pháp luật thì cũng không đồng nghĩa tài xế ô tô đương nhiên không có lỗi.
Căn cứ theo khoản 2 Điều 12 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định:
“Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm tốc độ phù hợp điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và các yếu tố ảnh hưởng khác để bảo đảm an toàn.”

Như vậy, nếu tài xế chạy quá tốc độ, thiếu chú ý quan sát, sử dụng điện thoại, không giữ khoảng cách an toàn hoặc có điều kiện phát hiện, xử lý tình huống nhưng không thực hiện thì việc người đi bộ đi sai không đương nhiên loại trừ trách nhiệm của người lái xe.
2. Tài xế có phải bồi thường hay không?
Về trách nhiệm hình sự: Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, quy định về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.
Để xác định trách nhiệm hình sự theo Điều 260, cơ quan tiến hành tố tụng cần làm rõ người điều khiển phương tiện đã có hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ và hành vi vi phạm đó có mối quan hệ nhân quả trực tiếp với hậu quả xảy ra thuộc các trường hợp được quy định tại điều luật. Đây là những căn cứ quan trọng để xem xét việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người điều khiển phương tiện.
Về trách nhiệm dân sự: theo Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015 quy định ô tô được xác định là nguồn nguy hiểm cao độ.
Chủ sở hữu, người chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra cả khi không có lỗi, trừ trường hợp hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại hoặc trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết.
3. Kết luận
Tai nạn giao thông trên đường cao tốc không chỉ để lại những hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, tài sản mà còn đặt ra nhiều vấn đề pháp lý trong việc xác định trách nhiệm của các bên liên quan. Mỗi người tham gia giao thông cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật để hạn chế tối đa những tai nạn đáng tiếc có thể xảy ra.
